Çin Türkiyənin AB bazarını sürətlə eroziyaya uğratmaqdadır

Türkiyənin AB-yə ixracı xəbər başlıqlarında artmağa davam etsə də, məhsul əsaslı konsentrasiya diqqətəlayiqdir. Son bir ildə AB-yə ixrac 9,7 milyard dollar artıb və təkcə avtomobil sektoru bu artımın 59%-ni təşkil edib. Lakin Türkiyə AB-yə ixrac etdiyi 97 məhsul qrupundan 44-də bazar payını Çinə itirib və bu məhsul qrupları Türkiyənin AB-yə ümumi ixracının 35%-dən çoxunu təşkil edir.

Türkiyə Sənaye İnkişaf Bankının (TSKB) "Mikroskop altında: Rəqib dəyişəndə rəqabət qabiliyyəti dəyişirmi?" adlı hesabatında Türkiyənin güclü görünən Aİ ixracatının əsasən Çindən qaynaqlanan məhsul qrupu əsasında əhəmiyyətli rəqabət pozuntusu yaşadığı ortaya çıxır. Bundan əlavə, hesabatda Türkiyənin Aİ ixracatı üçün daha az sayda məhsul qrupundan artan asılılığı vurğulanır və avtomobil, maşın və avadanlıq, elektrik avadanlıqları kimi sektorlardakı şokların ümumi ixrac rəqəmlərini sürətlə azalda biləcəyi göstərilir.

TSKB hesabatında daxili amillərin ixrac rəqabət qabiliyyətini əsasən müəyyən etdiyi qeyd edilsə də, xarici şəraitin təsirini araşdırır və bu xarici şərait səbəbindən rəqabət qabiliyyətində iki fundamental dəyişikliyi vurğulayır: "Çinin daxili tələbat tərəfindən istehlak ediləcək qədər böyük bir sənaye potensialının inkişafı" və "ticarət müharibələrinin şiddətlənməsi". Hesabatda xarici şəraitdəki dəyişikliklərin bu mühitdə Türkiyənin rəqabət qabiliyyətinə təsirinin başa düşülməsinin vacibliyi vurğulanır.

Artımın 5,7 milyard dolları Avtomobil sektorundan gəlir

Hesabata görə, son bir ildə AB-yə ixracatda artım avro/dollar məzənnəsinin təsiri ilə 9,7 milyard dollara çatıb ki, bu da rəqəmin 5,7 milyard dollarını avtomobil sektorundan əldə edir. Ümumi artımın 72%-i ilk üç məhsul qrupu: avtomobillər, maşın və avadanlıqlar və elektrik avadanlıqları tərəfindən əldə edilib. Hesabata görə, AB-yə ixracatda məhsul sıxlığının artması daha az sayda məhsul qrupundan daha yüksək asılılığı göstərir.

Hesabatda məhsul qrupları arasında görünməmiş bir fərqin yarandığı və əsas məlumatların ixracatdakı bölgünü və dəyişikliyi gizlətdiyi qeyd olunur. Türkiyənin AB idxalındakı payının artmasına baxmayaraq, ixrac etdiyi məhsulların sayı son bir ildə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Hesabatda Türkiyənin son bir ildə 97 məhsul qrupundan 44-də bazar payını Çinə itirdiyi və bu məhsul qruplarının Türkiyənin AB-yə ixracatının 35%-dən çoxunu təşkil etdiyi açıqlanır.