24.02.2026 İqtisadiyyat

0 0

Ukraynadakı müharibə beşinci ilinə yaxınlaşdıqca, Rusiya iqtisadiyyatı yaratdığı şərait sayəsində ayaqda qalmağı bacarsa da, uzunmüddətli perspektivdə çətin bir mərhələyə qədəm qoyur. Qərbdə tez-tez xatırlanan "qəfil çöküş" baş verməsə də, The Economist jurnalında dərc olunan bu yaxınlarda aparılan təhlil fərqli bir risk növünə işarə edir.

"8000 metr hündürlük" bənzətməsi

Qiymətləndirməyə görə, Rusiya iqtisadiyyatı qısa müddətdə çökməyəcək; lakin mövcud dinamika ilə davamlı bir bərpa mümkün görünmür. Mütəxəssislər ölkənin vəziyyətini alpinistlərin 8000 metrdən yuxarı hündürlük adlandırdıqları "ölüm zonası" ilə müqayisə edirlər. Bu bənzətməyə görə, iqtisadiyyat özünü bərpa etmək qabiliyyətindən daha sürətli resursları istehlak edir və uzunmüddətli perspektivdə ciddi kövrəklik yaradır.

Məqaləyə görə, Rusiya iqtisadiyyatı "mənfi tarazlıq"da tələyə düşüb, hazırkı vəziyyətini qoruyarkən gələcək potensialını davamlı olaraq məhv edir. İxrac gəlirləri azaldıqca və iqtisadi zəiflik büdcə kəsirlərinin vergilərlə ödənilməsinə mane olduqca, 2025-ci ildə artımın yalnız 1 faiz səviyyəsində qalacağı proqnozlaşdırıldığı və gələn il üçün gözləntilərin daha da pis olduğu vəziyyətin ciddiliyini ortaya qoyur.

"Sistem birbaşa müdafiə və hərbi sənayedən ibarətdir"

Son dörd ildə Rusiya iqtisadiyyatı iki ayrı ox ətrafında formalaşmış bir quruluşa çevrilib. Sistemin mərkəzində müdafiə və hərbi sənaye dayanır. Əmək, maliyyələşdirmə və idxala prioritet çıxış təmin edən bu sektor, iqtisadiyyatdakı resursların böyük bir hissəsini özünə yönəltməklə əsas dövriyyə sistemini idarə edir.

Əksinə, özəl sektor, kiçik və orta müəssisələr və istehlak yönümlü mülki sənaye sahələri arxa planda qalır. İqtisadiyyatın böyük bir hissəsini təşkil edən bu sahələr məhdud resurslar və kiçilən imkanlarla fəaliyyət göstərməyə çalışır; bu, mülki iqtisadiyyatda əhəmiyyətli bir sıxılma və balanssızlıq yaradır.