06.03.2026 İqtisadiyyat

0 0

Avropa İttifaqı (AB) yerli istehsalı artırmaq üçün dövlət satınalmalarında Avropa şirkətlərinə üstünlük verən "Aİ-də istehsal olunub" tələbini tətbiq etmək planını açıqladı.

Aİ Komissiyasının vitse-prezidenti Stefan Sejurn, Aİ sənayesini gücləndirməyi və məşğulluğu artırmağı hədəfləyən Sənaye Sürətləndiricisi Qanunu təklifi ilə bağlı mətbuat konfransında izah etdi ki, əvvəllər "Avropada istehsal olunub" kimi elan edilən, lakin indi "Aİ-də istehsal olunub" adlandırılan təşəbbüs enerji tutumlu sənaye sahələrini, alüminium, sement, polad və kimya məhsullarını, eləcə də avtomobil sənayesini, elektrik nəqliyyat vasitələrini, elektrikli nəqliyyat vasitələrini, yük maşınlarını və avtobusları, eləcə də batareyalar, külək turbinləri, elektrolizatorlar, istilik nasosları, fotovoltaiklər və nüvə enerjisini əhatə edir.

Sejurn qeyd etdi ki, hər sektor üçün Avropada müəyyən sayda və ya faiz istehsal tələb olunacaq. "Aİ-də istehsal olunub" sxeminə hansı ölkələrin daxil ediləcəyi ilə bağlı Sejourne bunun qarşılıqlılıq prinsipinə və iqtisadi təhlükəsizliyin qiymətləndirilməsinə əsaslanan bir araşdırma yolu ilə müəyyən ediləcəyini bildirib və əlavə edib ki, "Aİ ilə ticarət müqaviləsi olan heç bir ölkə istisna edilməyəcək. Dövlət satınalmalarında qarşılıqlılıq prinsipinə baxacağıq. Bu ölkələrlə müxtəlif sənaye sektorlarında qarşılıqlı asılılığa və iqtisadi təhlükəsizliyə baxacağıq". Bəyanatda qaydaların xüsusilə polad, sement, alüminium, avtomobillər və xalis sıfır texnologiyaları kimi seçilmiş strateji sektorlara tətbiq ediləcəyi və lazım olduqda kimyəvi maddələr kimi digər enerji tələb edən sektorlara da şamil edilə biləcəyi qeyd edilib.

"Ümid parıltısı yaranıb"

"Avropada istehsal olunub" qanun layihəsinin Gömrük İttifaqı tərəfdaşlarını da əhatə etdiyi açıqlanıb. Bildirilib ki, Aİ ilə sərbəst ticarət müqavilələri olan ölkələr və ya Türkiyədə olduğu kimi, Gömrük İttifaqına malik ölkələr tanınmaya daxil edilə bilər. Lakin Aİ hələ iştirak edənlərin və gedənlərin tam siyahısını müəyyən etməyib. İqtisadi İnkişaf Fondu məsələni qiymətləndirərkən bildirib ki, Türkiyədə istehsal olunan məhsulların "Aİ-də istehsal olunub" sxemi çərçivəsində daxil edilməsi ilə bağlı ümid işığı yaranıb. Fondun açıqlamasına görə, layihə çərçivəsində tətbiq edilməsi planlaşdırılan "Aİ-də istehsal olunub" meyarına Aİ-nin yaxın tərəfdaşları da daxil ediləcək. Aİ ilə sərbəst ticarət müqavilələri olan və ya Türkiyədə olduğu kimi, gömrük ittifaqları olan ölkələr bu tərifə daxil edilə bilər. Aİ-nin sərbəst ticarət zonası və ya gömrük ittifaqı yaratmaq barədə müqavilə imzaladığı və ya Dövlət Təchizatı Sazişinin tərəfi olan tərəfdaşlardan gələn məzmun, müvafiq müqavilə üzrə Birliyin öhdəlikləri çərçivəsində Birlikdən gələn hesab ediləcək. Buna uyğun olaraq, Türkiyədən gələn məhsulların bu tərifə daxil edilməsi mümkün olacaq. Lakin Komissiya Aİ-də istehsal olunan məhsullara milli rejim tətbiq etməyən, yəni onlara qarşı ayrı-seçkilik edən üçüncü bir ölkəni istisna edə bilər. Bu baxımdan, Gömrük İttifaqı münasibətləri Türkiyədə istehsal olunan məhsulların "Aİ-də istehsal olunub" kateqoriyasına aid olub-olmadığını müəyyən etməkdə həlledici olacaq.