Neft bazarı ən böyük qorxusu ilə üzləşir

Qlobal bazarlar Hörmüz boğazının faktiki bağlanması iddialarından sonra həftəyə kəskin başlayır. Təchizat şoku ehtimalı Brent neftini tez bir zamanda 100 dollara çatdıra bilər. Boğazın tam blokadası 140 dollar ssenarisini gündəmə gətirib. Ekspertlərin fikrincə, uzunmüddətli böhran qlobal iqtisadiyyatı sarsıda bilər.

ABŞ və İsrailin İranın nüvə və raket proqramlarını aradan qaldırmaq və Tehran rejimini devirmək məqsədi daşıyan hücumu neft bazarları üçün ən böyük qorxulara səbəb olub. İrana qarşı hərbi müdaxilə, Venesueladan sonra ABŞ-ın bu il əsas neft istehsalçısına qarşı ikinci hücumudur. Lakin bu dəfə qlobal bazarlar üçün nəticələr daha ciddi ola bilər. Neft tədarükünə ciddi zərbə neft qiymətlərini 140 dollara qədər qaldıra bilər.

Gəmilər geri dönür

İranın ABŞ-İsrail birgə hücumlarından sonra Hörmüz boğazını bağladığı iddialarından sonra bəzi kommersiya gəmilərinin geri dönür olduğu müşahidə edildi. İran mediası Hörmüz boğazının gəmilərin və neft tankerlərinin keçidini dayandırmaqla "de-fakto" bağlandığını iddia etdi. Tehranın Hörmüz boğazını faktiki olaraq bağladığı barədə açıqlamalar, qlobal bazarların uzun müddətdir qiymət təyin etdiyi geosiyasi riskin konkret enerji şokuna çevrilə biləcəyini göstərir. Dünyanın neft tədarükünün ürəyi olan bu dəhlizin bağlanma ehtimalı bu həftə xam neft qiymətlərini artıra bilər.

140 dollarlıq ssenari

Cümə günü 73 dollardan bağlanan Brent nefti üçün 100 dollarlıq həddi artıq uzaq bir ehtimal kimi qəbul edilmir.

Barclays analitikləri mövcud vəziyyəti "ən böyük qorxuları ilə üzləşən neft bazarları" kimi təsvir edərək, Brent-in qısa müddətdə 100 dolları sınaqdan keçirə biləcəyini bildirmişdilər. Goldman Sachs əvvəllər dərc etdiyi stress ssenarilərində uzun və təsirli bir bağlanma halında 110 dolları keçə biləcəyini bildirmişdi.

ING bildirir ki, ABŞ təkcə nüvə obyektlərini deyil, enerji infrastrukturunu hədəf alan daha əhatəli hücumlar başlatsa, İran daha aqressiv şəkildə cavab verə bilər. Bu, təkcə İranın tədarükünü deyil, həm də Fars körfəzindən Hörmüz boğazından daha geniş neft axınını riskə atar. Boğazın bağlanması bazarda əhəmiyyətli bir artıma səbəb ola bilər və Brent neftinin barel üçün 140 dollara çatmasına səbəb ola bilər. Saxo Bank-a görə, bazarda "kağız üzərində artıqlıq" olsa da, sanksiyalı neft üzən anbarlarda toplanır. Rusiya, İran və Venesueladan dəniz yolu ilə daşınan xam neftin təxminləri bu miqdarın təxminən 375 milyon barelə çatdığını göstərir. Buna görə də, qiymət mərkəzlərində heç bir fiziki rahatlama yoxdur ki, bu da risk mükafatını artırır.
Bağlanmanın müddəti və əhatə dairəsi izləniləcək.

Qiymət yolunda müəyyənedici amil bağlanmanın müddəti və əhatə dairəsi olacaq. Tanker tranziti tamamilə dayanarsa və Körfəz istehsalçılarından göndərişlər dayandırılarsa, bazarda yaranan təchizat çatışmazlığı mövcud ehtiyat tutumu ilə asanlıqla kompensasiya olunmaya bilər. Əksinə, qismən fasilə, tanker təqibi və ya sığorta ilə bağlı yavaşlama əvvəlcə qiyməti 100 dollara endirə bilər, lakin diplomatik yumşalma qiyməti 80-90 dollar arasında tarazlığa qaytara bilər. Lakin risk mükafatı artıq nəzəri deyil; o, tədarükü dayandırmaqla bağlı faktiki təhlükəyə əsaslanır.