“Suriya ikitərəfli nəqliyyata açılsaydı, ixrac 50% artardı”

Sınaq işlərinə baxmayaraq, Türkiyə-Suriya xəttində ikitərəfli nəqliyyat hələ başlamayıb. İxrac və investisiya iştahasının sürətlə artdığı bir dövrdə logistika şirkətləri yükdaşıma sisteminin artımı məhdudlaşdırdığını vurğulayırlar. Sektora görə, dəhliz tam açılarsa, ticarət həcmi ən azı 50% arta bilər.

Türkiyə-Suriya marşrutu üzrə sınaq işlərinə baxmayaraq, ikitərəfli nəqliyyatın tətbiqinin davam etməməsi logistika və ixrac sektorlarında məyusluğa səbəb olub. Suriyada siyasi normallaşmanın sürətlənməsi ilə ticarət və investisiya iştahı artsa da, sektor nümayəndələri yük daşımalarının artıma mane olduğunu qeyd edirlər. Daşıyıcıların və ixracatçıların fikrincə, birbaşa keçidlərə icazə verilsəydi, Türkiyənin bu bazardakı payı qısa müddətdə əhəmiyyətli dərəcədə arta bilərdi.

Son illərdə Suriyada artan siyasi sabitlik və təhlükəsizliklə, Türkiyə nəqliyyat vasitələrinin bu ölkəyə etdiyi səfərlərin sayı 2025-ci ildə təxminən 50 faiz artaraq 270.000-ə çatıb. Lakin, Türkiyə İxracatçılar Şurasının (TİM) məlumatlarına görə, 2026-cı ilin yanvar ayında Türkiyədən Suriyaya ixrac illik müqayisədə 7 faiz artarkən, Türkiyədə qeydiyyatdan keçmiş nəqliyyat vasitələrinin etdiyi səfərlər 7 faiz azalaraq 19.600-ə düşüb. Mütəxəssislər bu fərqliliyi on ildən çoxdur tətbiq olunan qeyri-adi nəqliyyat modelinə aid edirlər.

"Sərhəd keçidlərindəki maneələr tez bir zamanda aradan qaldırılmalıdır"

Dövlət nəzarətinin zəif olduğu dövrlərdə ixrac, Cilvegözü Sərhəd Qapısı yaxınlığındakı bufer zonasında Suriya nəqliyyat vasitələrinə malların ötürülməsi ilə həyata keçirilir. Türk daşıyıcıları burada nağd ödənişlər alırlar və mallar sərhədi keçdiyindən əməliyyat rəsmi ixrac kimi qeydə alınır. Lakin bu sistem həm xərcləri artırır, həm də tutumu məhdudlaşdırır. Rejim dəyişikliyindən sonra ixrac sürətlənsə də, yük daşımalarının artımı ləngitdiyi vurğulanır. Diplomatik əlaqələrə və sınaq işlərinə baxmayaraq, ikitərəfli daşımalara başlamaq üçün hələlik konkret addımlar atılmayıb.

DEİK Logistika Biznes Şurasının sədri Fatih Şener bildirib ki, Türkiyənin Suriyanın yenidənqurma prosesində daha böyük pay əldə etməsi üçün sərhəd keçidlərindəki maneələr tez bir zamanda aradan qaldırılmalıdır. Şener qeyd edib ki, ikitərəfli daşımaların başlanması və birbaşa sistemin tətbiqi bu sahədə türk firmalarının effektivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq. Beynəlxalq Daşıyıcılar Assosiasiyasının (UND) qiymətləndirmələrində də oxşar mənzərə çəkilib. UND-a görə, ikitərəfli və tranzit daşımalarına yol açan birbaşa və proqnozlaşdırıla bilən bir model qəbul edilərsə, ticarət həcmi 50-75 faiz arta bilər.